Klimat to przebieg pogody ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji. Dotyczy to zarówno jej stanów jak i poszczególnych elementów. Klimatologia to nauka oparta na metodach statystycznych, zatem nie można bezpośrednio przekładać podanych przykładów na pogodę w danym dniu. Wyniki badań klimatologicznych mogą natomiast pomóc nam przy wyborze np. miesiąca w którym najlepiej wziąć urlop, choć i tu nie można podchodzić bardzo "sztywno". Rodzi się zapewne pytanie dlaczego w Polsce tak niewiele można zaplanować, a kiedy przyjeżdżamy na wymarzony rejs z nieba siąpi deszcz, woda jest zimna, wiatr albo urywa nam głowę, albo w ogóle nie wieje. A miało być tak wspaniale jak przedstawiają nam widokówki. Wszystko za sprawą naszej strefy klimatycznej, w której leży Polska oraz podstawowej cechy naszego klimatu. Otóż leżymy w strefie klimatu umiarkowanego, co oznacza że nad naszymi głowami ścierają się co chwile różne masy powietrza o zgoła różnych cechach (np. mroźne powietrze arktyczne, gorące powietrze zwrotnikowe, wilgotne polarno morskie itp.), a także z cechy klimatu Polski czyli jego przejściowości, co z kolei oznacza że obszar naszego kraju jest pod wpływem zarówno morza (szczególnie część północno zachodnia) jak i kontynentu ( szczególnie część wschodnia ). To wszystko powoduje, że występuje tak duża zmienność różnych typów pogody, a długoterminowe jej przewidywanie jest niezwykle trudne i obarczone dużym błędem. Z uwagi na fakt, iż większość rejsów odbywa się w ciepłej połowie roku czyli od kwietnia do października w tym opracowaniu tym miesiącom poświęcę najwięcej uwagi.

Pierwszego dnia kwietnia Słońce wschodzi o godzinie 5.12, zachodzi o godzinie 18.09, ostatniego dnia kwietnia wschód następuje o godzinie 4.08, zachód o godzinie 19.00. Dzień wydłuża się o około 2 godziny. W klimatologii kwiecień zaliczany jest do pierwszego miesiąca półrocza ciepłego. Średnia temperatura powietrza jest znacznie wyższa od temperatury w marcu i waha się od +5 do +7 stopni C. Przymrozki jednak są tak częste, że nocowanie na jachcie nie wchodzi w rachubę. Sporadycznie zdarzają się jeszcze dni z mrozem, tak jak np. 23.04.1981 roku, kiedy to termometry pokazały temperaturę -10,0 stopni C. Jednak tak jak mówi przysłowie "kwiecień plecień co przeplata trochę zimy trochę lata" zdarzają się dni z prawdziwie letnią temperaturą powietrza, np. dnia 30.04.1977 roku było aż 26,9 stopni ciepła. W kwietniu występuje stosunkowo duża liczba dni pogodnych, choć znacznie więcej jest dni pochmurnych. W kwietniu na Mazurach spada około 40 mm deszczu, jednak szczególnie w pierwszej połowie miesiąca często pada jeszcze śnieg z deszczem a nawet śnieg. Przeciętnie notuje się w tym rejonie 13 dni z opadem atmosferycznym. Stała pokrywa śnieżna zanika z reguły 31 marca, jednak podczas dłuższych okresów chłodnych śnieg może się utrzymywać nawet do końca kwietnia. Średnia prędkość wiatru wynosi około 4 m/s (3 stopnie B) i jest to wartość najwyższa aż do października. W pierwszym okresie kwietnia jeziora mazurskie z reguły skute są lodem, jednak wraz z wydłużaniem dnia oraz coraz wyższymi temperaturami powietrza pokrywa lodowa szybko zanika. Najszybciej zanik lodu następuje od brzegów w kierunku otwartej tafli wody.

Fot. 1. Autor: Maciej Kamiński

W jeziorach rozpoczyna się proces sezonowego mieszania wód. Chłodna i zarazem cięższa woda powierzchniowa opada na dno, z dnia ku powierzchni podnosi się woda cieplejsza i lżejsza. Na krótko temperatura wody w całym zbiorniku jest jednakowa i wynosi +4,0 stopnia C. Wkrótce rozpoczynie się proces nagrzewania wody powierzchniowej i formowania się letniego uwarstwienia termiki jeziora. Na powierzchni spotykamy wodę najcieplejszą jest to przez hydrologów nazywana warstwa epilimnium, pod nią znajduje się termoklina (czyli warstwa wody w której następuje bardzo szybki spadek temperatury) poniżej termokliny zalega chłodniejsza woda zwana metalimnium, najgłębiej zalegają bardzo chłodne wody, to warstwa hipolimnium. W głębokich zbiornikach wodnych temperatura najniżej położonej warstwy wody jest stała podczas całego lata i wynosi +4,0 stopnia C. Takie uwarstwienie wód jeziora towarzyszyć nam będzie do końca lata.

Maj jest pierwszym miesiącem, w którym żegluga na jachcie może odbywać się bez większych przeszkód. Pierwszego dnia maja Słońce "budzi" się o godzinie 4.07, zachodzi o godzinie 19.00, na przełomie maja i czerwca dzień trwa już ponad 16 godzin. Rośnie średnia temperatura powietrza, osiągając wartości od +11 do +13 stopni C. Nadal jednak pogoda w tym rejonie płatać nam może zimowe figle. 04.05.1980r. termometry w Suwałkach pokazały -4,3 stopnia C. Jednak oprócz zimowych ubrań żeglując w maju można zabrać na jacht także krótkie spodenki. Coraz dłuższe są okresy z letnimi temperaturami powietrza. W dniu 28.05.1958r. padł swoisty rekord ciepła, kiedy to słupek rtęci w termometrach pokazał +30,8 stopnia C. W pierwszej połowie maja noce są jeszcze bardzo chłodne, nierzadko z przymrozkami. Częściej niż w kwietniu świeci Słońce. Podobnie jak w kwietniu przeciętnie notuje się 13 dni z opadem deszczu, a miesięczne sumy opadu są wyższe niż w kwietniu i wahają się od 50 do 55 mm. Świadczy to o zwiększeniu intensywności opadów. Zdarzają się pierwsze prawdziwie letnie ulewy. Taka ulewa miała miejsce w dniu 27.05.1971r. w Suwałkach, kiedy to spadło w ciągu jednej doby aż 44 mm (44 litry/metr2) deszczu. Pojawiają się pierwsze burze, z licznymi wyładowaniami atmosferycznymi, niekiedy z opadem gradu.

Fot. 2.Der Karlsruher Wolkenatlas

Burza jest dość niebezpiecznym zjawiskiem. Na przestrzeni dziejów ludzie bali się burz, były one także utożsamieniem bóstwa. Dziś czasy się zmieniły, jednak nadal zjawiska towarzyszące burzom są groźne dla życia, zdrowia i naszego mienia, a straty materialne rosną z roku na rok. Najlepiej zatem podczas burzy nie kontynuować rejsu, pozostać przy brzegu, nie dotykać takielunku (choć przypadki uderzenia wyładowania w maszt jachtu są rzadkie). Podczas burzy bardzo groźne są porywy wiatru, którego prędkość wielokrotnie przekroczyć może 100 km/h. Gwałtowne porywy wiatru sieją spustoszenie na lądzie i wodzie. Średnia prędkość w wiatru jest jednak niższa niż w kwietniu i wynosi 3,8 m/s.

Pierwszy letni miesiąc. W czerwcu jeszcze przybywa dnia. Najdłuższy dzień trwa 16 godzin i 47 minut (21.06). Tego dnia Słońce w zenicie świeci na Zwrotniku Raka, najbliżej Polski, z czasem zacznie się jednak od nas oddalać. Na jeziorach przybywa białych żagli, pod koniec czerwca zacznie się szczyt sezonu żeglarskiego, trwający do końca sierpnia. Średnia temperatura powietrza jest dość wysoka osiągając wartość +15,8 stopnia C. Zanikają przymrozki. Choć temperatura powietrza jest już dość wysoka na wierzchu plecaka zawsze warto trzymać ciepły sweter, 11.06.1982r. temperatura spadła do -0,9 stopnia C, z drugiej strony w dniu 19.06.1968r. w Suwałkach zanotowano aż +31,9 stopnia C. Słońce świeci jeszcze częściej niż w maju. Tylko przez 11 dni obserwuje się opad deszczu. Sumy opadów są znacznie wyższe niż w maju i wahają się od 60 do 70 mm. Częstsze są obfite opady deszczu. Na niebie także częściej pojawiają się chmury o charakterystycznym kształcie kowadła. To chmury burzowe cumulonimbus Cb.

Fot. 3.Der Karlsruher Wolkenatlas

Rozbudowa tych najwyższych w atmosferze chmur następuje w ciepłe, upalne dni, lub podczas przechodzenie frontu chłodnego (patrz Wstęp). W końcowej fazie z chmur cumulus congestus Cu con w wyniku konwekcji (czyli podnoszenia się ciepłego powietrza) tworzy się chmura Cb.

Fot. 4.Der Karlsruher Wolkenatlas

Zwykle pierwsze uderzenie silnego wiatru następuje z czoła chmury, szczególnie gdy chmurze towarzyszy groźnie wyglądający wał chmur nazywany arcus.

Fot. 5.Der Karlsruher Wolkenatlas

W czerwcu rośnie także temperatura wody, osiągając przeciętnie wartości od + 16 do +18 stopni C.

Najcieplejszy miesiąc w roku. Zaczyna ubywać dnia. W pierwszym dniu lipca Słońce wschodzi o godzinie 3.18, zachodzi o godzinie 20.01. Z końcem lipca wschód następuje o godzinie 3.55, zachód o godzinie 19.21. Średnia temperatura powietrza wynosi od +16 do +18 stopni C. Niekiedy jest upalnie, w dniu 13.07.1959r zanotowano temperaturę powietrza równą +35,3 stopnia C. Koszula z krótkim rękawem i krótkie spodenki to najczęstszy składnik naszej garderoby, jednak od czasu do czasu nawet w tym najcieplejszym w roku miesiącu aura zmusza nas do założenia swetrów. Dnia 02.07.1976 roku na Mazurach zanotowano zaledwie +3,2 stopnia C. Na pewno w lipcu przyda się sztormiak. W tym miesiącu spada najwięcej deszczu, średnio od 80 nawet do 90 mm. Średnio pada przez 13 dni. Nie należy jednak rozumieć, iż deszcz pada ciągle przez 13 dni choć i tak czasem bywało. Rekordowo "mokry" był 1.07.1972 roku kiedy to w Suwałkach spadło w ciągu jednego dnia ponad 56 litrów wody na metr kwadratowy. Lipiec niestety jest miesiącem dość pochmurnym, Słońce zza chmur wygląda znacznie rzadziej niż w czerwcu. Dość częste są burze, szczególnie podczas słonecznej i upalnej aury. W miesiącach letnich najintensywniejsza jest bryza, którą możemy wykorzystać w bezwietrzne dni. Warto wykorzystując bryzę płynąć bliżej brzegu, gdyż jej zasięg jest dość ograniczony. Wraz z temperaturą powietrza temperatura wody także osiąga swoje maksymalne wartości nierzadko przekraczając nieznacznie +20 stopni C.

Na Mazurach lato trwa niezmiernie krótko, już pod koniec sierpnia niekiedy zauważyć można pierwsze oznaki jesieni. Znacznie, bo prawie o 2 godziny skraca się długość dnia. Na wodzie nadal dużo żagli, jednak już pod koniec miesiąca coraz więcej łodzi stoi już bez takielunku "na boi", lub slipowana jest na brzeg. Średnia temperatura powietrza nie przekracza już +17 stopni C. Aura już nierzadko potrafi zmrozić najbardziej wytrwałych urlopowiczów, na pewno było tak 30.08.1966r., kiedy temperatura powietrza wyniosła zaledwie +0,9 stopnia C. Jest to jednak jeszcze letni miesiąc a maksymalne temperatury powietrza jeszcze dość często nie odbiegają od tych rekordowych dla lipca (np. 10.07.1992r w Suwałkach zanotowano aż +34,8 stopnia C). Tę nieco chłodniejszą aurę wynagradza nam Słońce, dni słonecznych jest znacznie więcej niż lipcu. Spada mniej deszczu. Średnie miesięczne sumy opadu wynoszą od 70 do 80 mm. Jeszcze dość często spotkać można burze, choć występują coraz rzadziej. W godzinach nocnych i nad ranem kiedy temperatura powietrza jest najniższa coraz częściej spotkać można mgłę, która tworzy bajeczny dodatek do tajemniczych i odludnych miejsc na Mazurach.

"Jesień, jesień ach to ty" śpiewał Grechuta. Pierwszy miesiąc jesieni. Coraz więcej opadłych liści pływa na wodzie. Dzień skraca się o kolejne godziny. Coraz mniej żagli, choć tych kończących urlopy zastępują studenci. Jest już znacznie chłodniej niż w sierpniu. Średnia temperatura miesiąca osiąga przeciętnie wartość +11 stopni C. Zdarzają się pierwsze dni z mrozem. Bo jak nazwać temperaturę jaką w dniu 13.09.1986r pokazały termometry w Suwałkach? Słupek rtęci spadł do poziomu -4,3 stopnia C. W porównaniu z sierpniem częściej świeci Słońce, ogrzewając niekiedy powietrze do temperatury +29,8 stopnia C (01.09.76r.). W drugiej połowie września pojawiają się pierwsze przymrozki. Częste poranne mgły osadzają na kadłubach mikroskopijne krople wody. Dużo wolniej od powietrza ochładza się woda, jej temperatura osiąga wartości poniżej +17 stopni, by w końcu miesiąca spaść poniżej +15 stopni C.

Fot. 6 Autor: Waldemar Bzura

We wrześniu spotkamy mniej niż w lipcu i sierpniu dni z deszczem, jest ich tylko 12. Mniejsze są także sumy opadu, średnio wynoszą one od 55 do 65 mm. Wrzesień jest dość wietrznym miesiącem średnia prędkość wiatru rośnie w porównaniu z okresem od czerwca do sierpnia osiągając wartość 3,6 m/s.

Z jezior żagle znikają na dobre. Nieco jachtów wychodzi w weekendowe wypady, w wodzie unosi się sporo opadłych liści. Chyba już ostatni miesiąc, by uprawiać żeglugę bez nieprzyjemnych spotkań z mrozem lub opadem śniegu. Dni, kiedy temperatura powietrza spada poniżej 0 stopni C jest coraz więcej. Nic w tym dziwnego, bowiem północno wschodnia część Polski to obszar z najniższymi temperaturami notowanymi w naszym kraju, oczywiście wyłączając rejony górskie. Dzień jest już bardzo krótki. Z końcem października Słońce wschodzi o godzinie 6.29, zachodzi już o 16.09. Zdarzają się jednak jeszcze ciepłe dni. W dniu 5.10.1966r. zanotowano rekordowo wysoką temperaturę powietrza +24,0 stopnia C. Z kolei ostatniego dnia października termometry pokazały -14, 0 stopni C (!). Średnia temperatura powietrza w październiku waha się od +6 do +8 stopni C. Chłodna jest także już woda, jej temperatura spada już dość szybko. Temperatura wody pod koniec miesiąca osiąga wartości poniżej +7 stopni C. W klimatologii październik zaliczany jest już do półrocza chłodnego. Słońce rzadko wychodzi zza chmur a północne i północno wschodnie coraz silniejsze wiatry przynoszą mroźne powietrze. Średnio spada od 50 do 55 mm opadu, w pierwszej połowie miesiąca jeszcze jest to deszcz, z czasem przechodząc w deszcz ze śniegiem a pod koniec października nierzadko spotkać można opad śniegu. Nad jeziorami bardzo często zalega mgła.

Fot. 6 Autor: Miron Bogacki

Śnieg na Mazurach pojawia się zwykle po 18 listopada, choć zdarzały się okresy kiedy pokrywę śnieżną obserwowano już 22 października. Niekiedy już pod koniec listopada mniejsze jeziora skuwa lód. Na cieplejsze dni trzeba nam będzie czekać do marca. W kwietniu już z powrotem spotkamy na wodzie białe żagle.

 
Przygotował,
Wojciech Czarnecki

Strona główna | O Firmie |  Ogłoszenia | Reklama | Praca | Kontakt | e-mail
sprzęt rehabilitacyjny . sprzęt medyczny . sprzęt laboratoryjny . wózek inwalidzki . wózki inwalidzkie . wózki inwalidzkie elektryczne . krioterapia . Zakopane . Mazury . Kaszuby . bezdech senny . cpap . sprzęt rehabilitacyjny . sprzęt laboratoryjny . sprzęt rehabilitacyjny . sprzet laboratoryjny . elektrokardiograf . meble medyczne . wagi laboratoryjne . waga lekarska . wagosuszarka . masażer . destylator . mata do ćwiczeń . aparat do krioterapii . meble metalowe . szafy metalowe . szafy ubraniowe . szafy aktowe . szafa kartotekowa . sejf . jonometr . grubościomierz . higrometr . komory klimatyczne . komora badań cieplnych . komory klimatyczne . konduktometr . mętnościomierz . ph metr . suszarka laboratoryjna . zamrażarki laboratoryjne