Jak krytyka odbiera dziecku odwagę do próbowania kolejny raz?

Przegrana w grze, błąd w zadaniu czy rysunek, który nie wyszedł zgodnie z planem, mogą być dla dziecka trudnym doświadczeniem. To także okazja do nauki, lecz znaczenie ma sposób, w jaki zareaguje dorosły. Nawet uwaga mająca pomóc może zabrzmieć jak ocena samego dziecka, a nie wskazówka dotycząca jego działania.

Dlaczego sposób zwracania uwagi ma znaczenie?

Jeśli dziecko słyszy głównie o swoich błędach, może odczuwać wstyd i napięcie. Może też dojść do wniosku, że zawiodło albo nie ma potrzebnych umiejętności. W takim stanie trudniej mu zastanowić się nad tym, co następnym razem zrobić inaczej.

Powtarzające się krytyczne komentarze mogą przynieść jeszcze jeden skutek: dziecko zacznie unikać nowych wyzwań lub zrezygnuje z ponawiania prób, ponieważ będzie obawiać się kolejnej pomyłki.

Najpierw spokój, potem wskazówki

Gdy coś się nie udaje, dorosły może zacząć od opanowania własnych emocji i zauważenia wysiłku włożonego przez dziecko. Spokojna obecność i zachęta mogą w danej chwili pomóc bardziej niż natychmiastowa ocena efektu. Rozmowę o szczegółach warto podjąć, kiedy napięcie opadnie.

Nie oznacza to, że trzeba zrezygnować z podpowiedzi. Zamiast od razu wytykać błąd, można docenić samą próbę, zaproponować inne rozwiązanie na przyszłość i zapewnić dziecko, że w razie potrzeby otrzyma pomoc.

Błąd jako okazja do kolejnej próby

Taka reakcja pozwala oddzielić ocenę konkretnego działania od oceny dziecka. Ułatwia też rozmowę o tym, co można zmienić, sprzyja uczeniu się na błędach i pomaga zachować odwagę potrzebną do podejmowania następnych prób.

Źródło: Komenda Powiatowa Policji w Działdowie – Portal polskiej Policji